Over een onwelriekend liedeken

Deel van het Sint-Cecilia archief in het Museum voor Heem- en Oudheidkunde Het is in deze tijd van televisie, internet en pokémon nog moeilijk voor te stellen, maar onze overgrootouders zochten graag vermaak in gezelschap.

Kontich en Waarloos telden dan ook veel verenigingen, die dikwijls aan een café verbonden waren. Daar kon je bijvoorbeeld muziek maken of toneel spelen, zoals bij de harmonie Sint-Cecilia. Die van Waarloos bestaat nog, die van Kontich - opgericht in 1813 - werd ontbonden in 1979.

Toen werd het archief overgedragen aan de Kring voor Heemkunde. Heel wat stukken staan tentoongesteld in ons museum.

Onze aandacht gaat nu naar een schriftje van de zangvereniging. Vanaf 1902 werden de teksten van populaire volksliederen er netjes in overgeschreven met pen en inkt.

Typisch voor de smaak van die tijd is De Mestkaai.

We waarschuwen de lezer al meteen dat het taalgebruik niet bepaald van kiesheid getuigt. We mogen echter niet doen alsof cultuur hier in het verleden altijd even verheven was. Er staan liedjes in die het nog bruiner bakken dan ons voorbeeld. Wie enige smakeloosheid niet kan verdragen moet nu maar niet verder lezen.

Het schriftje met de tekst van De Mestkaai Het is in deze tijd van hygiënische toiletten die onze urine en uitwerpselen met overvloedig water door de ondergrondse rioleringen spoelen nog moeilijk voor te stellen dat onze voorouders dat menselijk afval in huis of tuin bewaarden.

Vooral in de steden moet dat voor een stinkend ongemak hebben gezorgd. Maar geen probleem: de boeren wilden graag voor dat goedje betalen om hun akkers te bemesten.

Dus reden er dagelijks strontkarretjes of beerwagens rond om mensenpoep op te halen. Die werd in wagons gekieperd en per trein naar het platteland gevoerd. De lading werd er in grote beerputten geloosd, ook hier bij ons.

In Kontich lagen die beerputten naast de vroegere spoorweg die nu de Expressweg is geworden, ongeveer tegenover de Rubensstraat.

   

Ligging van de beerputten

naast de spoorlijn, luchtfoto 26/04/1954, Ministerie van Openbare Werken, Dienst voor Topografie en Fotogrammetrie

 

onder het geplande tracé van de Expresweg (stafkaart 1971, uitgave naar herziening 1969)

 

onder de Expresweg (N171) op het gemeenteplan van Kontich

Klik op de foto voor een vergroting

Daar mochten de landbouwers deze gegeerde gier (tegen betaling!) komen ophalen. Er was vroeger dus meer recyclage dan je denkt!

Vooruit met de geit!
Op de bermen van de Kontichse beerputten,
met 2 pompputten.
Op de achtergrond de Rubensstraat.

Een stukje oude (afgebroken) spoorweg (1970),
kort voor de aanleg van de Expresweg,
ter hoogte van de (toen nog Korte) Drabstraat.
Links lagen de beerputten

Over de liedjestekst kunnen we kort zijn. Hij is niet bepaald literair te noemen (ik heb zoveel mogelijk de originele spelling behouden). Hij moet het meer van het scabreuze effect van het taalgebruik en het onderwerp hebben.

   

Klik op de foto voor een vergroting

Toch geeft de auteur blijk van enige sociale bewogenheid in het beschrijven van de verschillende maatschappelijke lagen. Hij geeft ook een beeld van het 19e-eeuwse Antwerpen: de Vliersteeg lag tussen de Kloosterstraat en de Sint-Andriesplaats (plein); de vest zijn nu de leien; de comedie is nu de opera; het hotel Saint-Antoine lag aan de Groenplaats op de hoek met de Geefsstraat.

Maar oordeel zelf, en kom ook eens een kijkje nemen in ons museum: we ontvangen je graag elke zondagmiddag van 14.00 tot 17.00 uur. Misschien doe jij ook wel een leuke ontdekking!     

De  Mestkaai

1
Onlangs hoorde ik verhalen
Een schoon historie inderdaad
Wat profijt uit stront is ’t halen
Lacht niet ’t is geen slechte praat
Gij moet dat ding eens goed doorgronde
Gelijk ik dat heb ondervonden
Daar steekt grootten boni in
En veel gewin.

2
Ik dacht dat stieltje wil ik kennen
Ik ben dan bij dien vent gegaan
Aan den stank moest ik mij gewenne
Ik moest ik achter ’t karreke gaan
Ik heb daarvoor moeten betalen
Ik wil de zaak in ’t geheel verhalen
Voor nen toer de hele stad rond
Een kwakske per stront

3
In de Vliersteeg was gescheten
Daar kreeg ik mijn eerste les
Er woont veel volk en weinig sekreten
Aan elke deur ne stront of zes
De vent zei zie dat is gezonde
In Vlaanderen koopt men dat per ponde
Dat’s goed voor het pattatenland
Schep op in de mand

4
Aan de plein daar was te werken
Want g’hebt daar nen blinden muur
Dat was goed al voor ons karke
Wij schepte daar bijna een uur
Hij zei das stront van alles watte
Van Peer van Pauw van dit van datte
Dat is goed met al de rest
Rij op naar de vest

5
Daar in het gras en aan die bergen
Lag bijna een halve schuit
Het ventje was nogal nen ergen
Hij zei: trap niemands oogen uit
En daar lag er eenen ‘lijk ne perel
Ik zei baaske zie eens wat ne kerel
Laat liggen zei hij: ’t is bonbon
Van nen Baron

6
Aan de comedie in die hoeken
‘k Was beschaamd als ik het zag
Plamyen groot ‘lijk boekwijkoeken
’t Was voor de vent ne goeiën dag
D’as van acteuren en actrissen
Die daar kakken en daar pissen
Want als die akten zijn gespeeld
Schijten met geweld

7
Daarin een straet ik heb vergeten
… Achter ’t Hotel van Sint Antoon
Daar had ne Engelschman gescheten
Een eind… zoolang als ik hier toon
Dat wordt gedroogd en dan gemalen
De boeren moeten dat duur betalen
Want als z’het strooiën op het land
Het ongediert verbrandt.

8
Daar in een straetje lag een kleintje
Het ventje deed dat in papier
Hij zei: dat is van een begijntje;
Ik zeg wel is dat dan zo duur?
Hij zei: Ja: want de bloemisten
’t Was al verkocht als zij dat wisten
Ik ken niet juist daarvan ’t gebruik
Maar dat is puik.

9
Aan den bassin zie ‘k lachte tranen
Lagen hoeften wel zoo dik
Ik dacht da’s van Amerikanen
Maar ’t was van duitschers op een brik
Hij zei erè: ruurt dat in het karke
Ik zeg moet ik in stront gaan werke
Ik gaf hem zijn borrels en ‘k ging aan
En ‘k liet het ventje staan.

Tekst: Frank Hellemans
Foto’s: Koninklijke Kring voor Heemkunde Kontich, Ministerie van Openbare Werken
Uit het Informatieblad van de gemeente Kontich, november 2016

Zoeken in onze website


 
Created: 02/02/2017
© 2003-2017 - MuseumKontich - Alle rechten voorbehouden